یونولیت چیست؟ راهنمای کامل پلی‌استایرن انبساطی (EPS)

یونولیت یکی از پرکاربردترین مصالح در ساختمان‌سازی، بسته‌بندی و زنجیره سرماست؛ ماده‌ای سفید و سبک که احتمالاً بارها آن را در قالب بسته‌بندی لوازم خانگی، یخدان یا عایق دیوار دیده‌اید. در این مقاله با ساختار، روش تولید، ویژگی‌ها و کاربردهای یونولیت آشنا می‌شوید و می‌بینید چرا این ماده همچنان یکی از اقتصادی‌ترین عایق‌های حرارتی است.

یونولیت چیست؟

یونولیت نام رایج پلی‌استایرن انبساطی یا EPS (Expanded Polystyrene) در ایران است. در بازار مصالح ساختمانی به آن «آکاستیو» و «پلاستوفوم» نیز گفته می‌شود. یونولیت از به هم چسبیدن میلیون‌ها دانه کروی ریز تشکیل شده که هر کدام پر از سلول‌های بسته هواست؛ به همین دلیل حدود ۹۸ درصد حجم یونولیت را هوا و تنها حدود ۲ درصد آن را پلیمر تشکیل می‌دهد.

یونولیت چگونه تولید می‌شود؟

ماده اولیه یونولیت، گرانول‌های ریز پلی‌استایرن است که درون خود مقدار کمی عامل انبساط (معمولاً پنتان) دارند. فرایند تولید در کارخانه سه مرحله اصلی دارد:

1. پیش‌انبساط: گرانول‌ها با بخار آب گرم می‌شوند و حجمشان چندین برابر می‌شود. دانسیته نهایی محصول در همین مرحله تنظیم می‌شود.
2. استراحت: دانه‌های منبسط‌شده مدتی در سیلو می‌مانند تا خشک شوند و فشار داخلی آن‌ها با محیط متعادل شود.
3. قالب‌گیری: دانه‌ها درون قالب بلوک یا قالب‌های شکل‌دار (مانند یخدان) ریخته می‌شوند و با تزریق دوباره بخار به هم جوش می‌خورند. بلوک‌ها پس از خنک شدن با دستگاه برش به ورق تبدیل می‌شوند.

اگر می‌خواهید این فرایند را از نزدیک ببینید، ویدیوی خط تولید فوم پاسارگاد را تماشا کنید.

ویژگی‌های مهم یونولیت

• عایق حرارتی مؤثر: ضریب هدایت حرارتی یونولیت بسته به دانسیته معمولاً حدود ۰٫۰۳ تا ۰٫۰۴ وات بر متر کلوین است و در دسته عایق‌های حرارتی خوب قرار می‌گیرد.
• وزن بسیار کم: دانسیته رایج یونولیت حدود ۱۰ تا ۳۰ کیلوگرم بر متر مکعب است؛ ده‌ها برابر سبک‌تر از بتن و آجر.
• جذب آب کم: ساختار سلول بسته باعث می‌شود یونولیت آب کمی جذب کند و خواص عایق آن در محیط مرطوب حفظ شود.
• ضربه‌گیری: یونولیت انرژی ضربه را جذب می‌کند و به همین دلیل در بسته‌بندی لوازم حساس کاربرد گسترده دارد.
• شکل‌پذیری: یونولیت را می‌توان در قالب‌های مختلف تولید یا با ابزار ساده برش داد.
• قابلیت بازیافت: یونولیت یک ترموپلاستیک است و ضایعات آن قابل بازیافت و استفاده دوباره است.

محدودیت‌ها و نکات ایمنی

یونولیت مانند هر ماده دیگری محدودیت‌هایی دارد که شناخت آن‌ها برای استفاده درست ضروری است:

• حساسیت به حلال‌ها: بنزین، تینر، استون و برخی چسب‌های حلال‌دار یونولیت را حل می‌کنند؛ برای چسباندن آن از چسب‌های مخصوص یونولیت استفاده کنید.
• تابش طولانی آفتاب: نور فرابنفش به مرور سطح یونولیت را زرد و پودری می‌کند؛ یونولیت باید در محل نصب پوشانده شود.
• رفتار در برابر آتش: یونولیت ماده‌ای سوختنی است. در ساختمان باید از نوع کندسوز استفاده شود و با پوششی مانند گچ یا ملات محافظت شود. رعایت ضوابط مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق) الزامی است.

کاربردهای یونولیت

در ساختمان

یونولیت به شکل بلوکه سقفی در سقف‌های تیرچه‌بلوک، ورق یونولیت برای عایق‌کاری دیوار، سقف و کف و پنل شانه تخم‌مرغی در سیستم گرمایش از کف به کار می‌رود. استفاده از عایق حرارتی در پوسته ساختمان از الزامات مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان (صرفه‌جویی در مصرف انرژی) است.

در زنجیره سرما و بسته‌بندی

یخدان یونولیتی برای حمل مواد غذایی، آبزیان، دارو و نمونه‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شود. قطعات قالبی یونولیت نیز در بسته‌بندی لوازم خانگی و الکترونیکی از کالا در برابر ضربه محافظت می‌کنند.

هنگام خرید یونولیت به چه نکاتی توجه کنیم؟

• دانسیته مناسب را بر اساس کاربرد انتخاب کنید؛ برای آشنایی بیشتر، راهنمای انتخاب دانسیته یونولیت را بخوانید.
• دانه‌ها باید کاملاً به هم جوش خورده باشند و لبه ورق با فشار انگشت به‌راحتی خرد نشود.
• ابعاد و ضخامت ورق‌ها باید یکنواخت و مطابق سفارش باشد.
• برای مصارف ساختمانی، درباره نوع کندسوز و رعایت استانداردها از تولیدکننده سؤال کنید.

برای استعلام قیمت و مشاوره درباره نوع و دانسیته مناسب پروژه، با کارشناسان فوم پاسارگاد در تماس باشید.